Logo Archaeo | 3D
DE | EN
Logo des Landesamts für Archäologie Sachsen

Ofenbekrönungzwieńczenie pieca

FundortMiejscowość: Löbau (Löbau, Görlitz)Löbau (Löbau, Görlitz)
DatierungDatowanie: Neuzeit | Frühe Neuzeit | 1540 – 1600 n. Chr.Nowożytność | Wczesna nowożytność | 1540 – 1600 r. n.e.
MaterialMateriał: KeramikCeramika
FundgegenstandRodzaj obiektu: Relief-Kachelkafel z ornamentem reliefowym

ObjektbeschreibungOpis obiektu:

Das fragmentierte Objekt besaß ursprünglich ein trapezförmiges Format mit breiterer Oberkante. Die Vorderseite ist grün glasiert und bildet einen zweireihig geflügelten pausbackigen Puttenkopf – ein langlebiges, aber besonders in der Renaissance beliebtes Motiv – ab, dessen Gesichtszüge grob erscheinen. Das Stück gehörte einst zum oberen Abschluss eines Kachelofens. Heiztechnologisch ist es jedoch nicht als „Kachel“ zu bezeichnen, welche ihrer Definition nach immer Heizfunktion besitzt. Dies geschieht durch ihre Vermauerung in den Ofenkörper, wo sie im direkten Strahlungsbereich des Feuers liegt, um dessen Hitze zu speichern und nach außen abzugeben. Generell verrät ein Blick auf Kachelrückseiten mehr: Einerseits zeugen flächige Rußspuren von ihrer einstigen Befeuerung im Ofen, andererseits zeichnen Zargen die Verankerung der Kacheln im Ofen nach. Auf der Rückseite des vorliegenden Ofenelements sind zwar leichte Rußspuren, nämlich größtenteils an der unteren Kante erkennbar, doch zeigt anstelle von Zargen ein angefügter halbrunder Vorsprung – wiederum am unteren Rand als Berührungspunkt zum restlichen Ofenkörper – an, dass der Puttenkopf eben nicht im, sondern nur am bzw. auf dem Ofen verbaut war. An dieser Stelle kam er weniger mit der Hitze in Kontakt und dürfte daher geringfügig dem Heizen und hauptsächlich dem Dekor gedient haben.Fragmentarycznie zachowany obiekt posiadał pierwotnie kształt trapezu z szerszym górnym bokiem. Lico pokryte jest zielonym szkliwem i przedstawia uskrzydloną, pucołowatą główkę putta z grubo zarysowanymi rysami twarzy o dwóch szeregach skrzydeł – długotrwały motyw, szczególnie popularny w dobie renesansu. Obiekt ten należał niegdyś do zwieńczenia pieca kaflowego. Z punktu widzenia techniki grzewczej nie można go jednak nazwać „kaflem”, gdyż ten wedle definicji zawsze pełni funkcję grzewczą. Kafle wmurowane były w korpus pieca, gdzie umieszczone w strefie bezpośredniego oddziaływania ognia gromadziły ciepło i następnie oddawały je na zewnątrz. Strony tylne kafli dostarczają dodatkowych informacji: ślady sadzy na tych powierzchniach świadczą o wcześniejszym okopceniu w piecu, a istnienie komór potwierdzają ich montaż w piecu. Na tylnej stronie omawianego obiektu widoczne są nieznaczne ślady sadzy, głównie przy jego dolnej krawędzi. Zamiast komory przymocowano do jego dolnej krawędzi półokrągłą listwę, która łączyła go z pozostałym korpusem pieca. Głowa putta nie była więc wmurowana w piec, lecz stanowiła jedynie jego zwieńczenie. W tej części pieca w mniejszym stopniu miała kontakt z ciepłem i mogła sprawować funkcję grzewczą, służąc głównie do jego dekoracji.

FundstelleStanowisko archeologiczne

Fundstellen-OrtLokalizacja stanowiska:

AltmarktAltmarkt

Fundstellen-BeschreibungOpis stanowiska:

Im Westen der Altstadt, zwischen ehemaliger Stadtmauer und Altmarkt, liegt der älteste Siedlungsbereich Löbaus. 1994 fand im Innenhof des westlich an den Marktplatz angrenzenden Blocks, eingerahmt von Badergasse und Innerer Bautzener Straße, eine Rettungsgrabung statt. Dabei wurden die vielen Bauphasen dieser Fläche wie die Parzelleneinteilung im Mittelalter erfasst.W zachodniej części Starego Miasta, pomiędzy dawnymi murami miejskimi a Starym Rynkiem, rozpościera się najstarszy obszar osadniczy miasta Löbau. W 1994 r. na wewnętrznym dziedzińcu kwartału, przylegającego od zachodu do Rynku i ograniczonego ulicami Badergasse oraz Innere Bautzener Straße, przeprowadzono ratownicze badania wykopaliskowe, w ramach których uchwycono liczne fazy zabudowy tego obszaru, jak np. podział w średniowieczu terenu na parcele.

Fundstellen-TypTyp stanowiska:

Stadtkernśródmieście

BefundWarstwa archeologiczna

Befund-BeschreibungOpis warstwy archeologicznej:

In Schnitt 2, Fläche 2, befand sich eine dunkelbraune Schuttverfüllung in deren südlichem Teil viele Ofenkachelscherben lagen. Ihre Konsistenz war kompakt mit vereinzelten großen Steinen und Holzkohlestippen. Im Westen und Osten war der Befund von Mauern begrenzt.W wykopie 2, na poziomie 2, natrafiono na ciemnobrązową warstwę gruzu, z licznymi fragmentami kafli piecowych w południowej części. Warstwa zawierała pojedyncze duże kamienie i małe fragmenty węgla drzewnego oraz posiadała zwartą konsystencję. Od zachodu i wschodu graniczyła z murami.

Scanner:

Aicon smartSCAN-HE C5 400mm | Streifenlicht | 0.228mmAicon smartSCAN-HE C5 400mm | Światło strukturalne | 0.228mm

LiteraturLiteratura

Brigitte Kazenwadel, Nicht nur das Brot des Bäckers – Öfen in Löbau, Lkr. Sächsischer Oberlausitzkreis. Archäologie aktuell Freistaat Sachsen 2, 1994, 211–215.

EigentümerWłaściciel

Eine Wiedergabe ist mit dem Vermerk „© Landesamt für Archäologie Sachsen, Scan/3D-Modell: Thomas Reuter“ gestattet. Die Nutzung für kommerzielle Zwecke ist nicht gestattet.Kopiowanie i powielanie tylko z adnotacją „© Landesamt für Archäologie Sachsen, Scan/3D-Modell: Thomas Reuter“. Użytek do celów komercyjnych jest zabroniony.

Creativ Common Lizenz Logo CC BY-NC 4.0